Moravec paradoksu yakın zamanlarda ortaya çıkan yaptığımız hareketlerin, aktivitelerin ne kadar kolay-zor olduğu hakkında bizi düşündürmeye sevk eden bu durumun yapay zeka için önemini kavramamızı sağlayan aynı zamanda insanlar için ise evrimsel hiyerarşiden geldiğini bize sunan bir zıtlık yani bir paradoksdur.
Carnegie Mellon üniveristesi robotik enstitüsünden HansMoravec,Martin Minsky ve arkadaşları tarafından 1980’lerde yapay zeka için,normalde yüksek seviyeli beyin aktiviteleri gerektiren akıl yürütmenin çok az hesaplama gücü gerektiren, düşük seviyeli duyu-motor kuplaji becerilerinin yüksek hesaplama gücü gerektirmesinin ardından ortaya atılan çelişkidir.[kuplaj:bir elektriksel sinyali(ya da seviyeyi) başka bir noktaya bağlamak (ya da aktarmak) için yapılan aktarmaya verilen teknik terim]
Aslında yaptığımız aktivitelerin zorluğunu kavrayamıyoruz.Bizim için kolay olan aktiviteler yapay zeka için ya da başka zekalar için çok zor. Minskye göre:Genel olarak zihnimiz muazzam bir şekilde gerçekleştirdiği karmaşık işlerin farkına varamıyoruz;bunun farkında olduğumuz ufak bölümde,basit işlevleri kapsıyor.
Paradoksun diğer bir başka açıklaması ise:En eski becerilemiz bilinçsizdir ve bu yüzden bize çok kolay ve zahmetsiz gelir.Bu beceriler aynı zamanda en karmaşık olanlarıdır çünkü hem duygusal hem motor işlevi gören(sensori-motor) sistemin kontrolünde gerçekleşen bu davranışlar, milyonlarca yıllık evrimleşme süreci sonunda ortaya çıkarıyor. Biraz daha derine inersek en Evrim boyunca zihnimiz en zor becerileri zamanla bize bilinçsiz hale getirmiştir.Evrim hakkında daha fazla bilgi için Richard Dawkinsin Kör Saatçi kitabını tavsiye ederim.
Soyut/düşünsel faaliyetleri insan beynine oranla çok daha hızlı ve kolayca yapan makinelerin, bizim hiç zorlanmadan yaptığımız yürüme, dinleme gibi duyusal ve fiziksel faaliyetleri bi türlü doğru düzgün yapamaması durumuna dikkat çekmiştir.Bunları bilinçli ve bilinçsiz faaliyetler olarak ayırırsak, elbet binlerce yıldır kafa yorduğumuz o soyut problemleri çözecek teknolojileri geliştirmek insanoğlu için daha kolay olmuştur.
Bu konu hakkında daha fazla bilgi için Ray Kurzwell’in Bir Zihin Yaratmak kitabını okumanızı tavsiye ederim ayrıca yapay zekanın geleceği hakkında Max Tegmark hocanın Life 3.0 kitabını şiddetle tavsiye ederim. İyi okumalar:)
